piątek, 28 marca 2014

Rzeczowniki z nieregularną formą żeńską

Kiedyś już pisałem o tworzeniu rodzaju żeńskiego rzeczowników. Jeśli ktoś chce sobie powtórzyć te wiadomości, zapraszam TUTAJ. Istnieje nieliczna grupa hiszpańskich rzeczowników której forma żeńska jest tworzona w inny sposób. Oto najważniejsze przykłady tych rzeczowników:

actor aktor actriz aktorka
barón baron baronesa baronowa
dios bóg diosa bogini
héroe bohater heroina bohaterka
poeta poeta poetisa poetka
rey król reina królowa
sacerdote kapłan sacerdotisa kapłanka
zar car zarina caryca.

poniedziałek, 24 marca 2014

Por eso czy porque?

Początkującym uczniom niekiedy mylą się spójniki por eso i porque. Ich znaczenie jest jednak przeciwne i po przeczytaniu tego krótkiego posta użycie ich nie powinno Wam już sprawiać więcej problemów.

Spójnik porque mówi o przyczynie:

No tiene dinero porque no trabaja. Nie ma pieniędzy bo nie pracuje.
Puede venir a la fiesta porque ha aprobado el examen. Może przyjść na imprezę ponieważ zaliczył egzamin.

Spójnik por eso mówi o konsekwencji:

No trabaja y por eso no tiene dinero. Nie pracuje i z tego powodu nie ma pieniędzy.
Ha aprobado el examen y por eso puede venir a la fiesta. Zaliczył egzamin i dlatego może przyjść na imprezę. 

środa, 19 marca 2014

Miejsce przymiotnika w zdaniu

W języku hiszpańskim przymiotnik zazwyczaj występuje po rzeczowniku:

un gato negro czarny kot

un coche lento powolny samochód

una chica inteligente inteligentna dziewczyna


Istnieje grupa przymiotników które możemy używać przed lub po rzeczowniku, nie jest to jednak obojętne dla ich znaczenia. Stawiając przymiotnik przed rzeczownikiem przymiotnik uzyskuje subiektywne lub przenośne znaczenie:

hombre grande, dosłownie 'duży człowiek' tak powiemy o kimś umięśnionym i/lub wysokim.

gran hombre, wielki człowiek, wielki nie ciałem, co byłoby często łatwiejsze do stwierdzenia ale w tym przypadku chodzi o zasługi, wybitny umysł. Tak więc gran hombre to nie kulturysta ale na przykład sławny pisarz.

Kolejny przykład to chico pobre i pobre chico. Pobre znaczy dosłownie biedny, ubogi. Tak więc chico pobre to ten chłopiec który nie ma pieniędzy. Pobre chico z kolei też jest biedny ale nie chodzi tutaj o pusty portfel ale o brak szczęścia. Złamał na przykład nogę.

Escuela nueva i nueva escuela. Oba przypadki przetłumaczymy jako nowa szkoła. Różnica polega jednak na tym że escuela nueva to nowo powstała szkoła. Nueva escuela to nowa szkoła dla małego Juanito który przeprowadził się z rodziną do innego miasta i idzie teraz do nowej szkoły.

Jako pracę domową potraktujcie rozgryzienie jeszcze jednego przypadku:
conductor viejo i viejo conductor. 

 I jeszcze jedno, większość podanych przeze mnie przykładów pochodzi z książki Gramatyka języka hiszpańskiego Jacka Perlina którą gorąco polecam. 


czwartek, 13 marca 2014

Zasady wymowy języka hiszpańskiego

Zasady wymowy w języku hiszpańskim są jego mocną stroną. Mocną, między innymi dlatego że wszystkie samogłoski wymawiane są w ten sam sposób co w języku polskim.
Wśród spółgłosek duża część jest również wymawiana jak w języku polskim.
Oto lista liter których wymowa jest inna niż w języku polskim:

C
Wymowa tej litery jest uzależniona od litery która występuje bezpośrednio po niej. W przypadku gdy po c występuje litera a, o, u lub spółgłoska, litera c będzie czytana jak litera k w języku polskim:
carca [karka]
coco [koko]
cumbre [kumbre]
crema [krema]
Gdy po literze c mamy litery e lub i możemy wymówić je na dwa sposoby, tak jak powiedziałaby większa część Hiszpanów a więc umieszczając koniuszek języka pomiędzy siekaczami i wydychając powietrze. Pozycja języka jest podobna do tej którą język przybiera gdy chcemy wymówić literę f ale w tym przypadku język powędruje dalej i ulokuje się pomiędzy zębami.
Drugi sposób to wymawianie ce lub ci jak se i si. Taki typ wymowy jest stosowany w Ameryce Południowej, Środkowej i Północnej a więc jest preferowany przez zdecydowaną większość osób dla których hiszpański to język ojczysty.
cena [θena] lub [sena]
cinta [θinta] lub [sinta]
Odrębnym przypadkiem jest połączenie litery c z literą h co daje wymowę jak polskie ć:
chico [ciko]
mucho [mucio]

G
G jest kolejną literą mogącą przysporzyć nieco problemów ponieważ jej wymowa jest również zróżnicowana.
Gdy po literze g użyjemy litery a, o, u lub spółgłoski czytamy ją jak w języku polskim:
gamba [gamba]
goma [goma]
gusano [gusano]
grosero [grosero]

Gdy po literze g występuje i lub e, czytamy podobnie do litery h (troszeczkę bardziej charczące):
general [heneral]
ginebra [hinebra]

litery gue czytamy jak [ge]:
guerra [gerra]
gdy nad u znajdują się dwie kropki, güe czytamy jak polskie głe:
bilingüe [bilingłe]

litery gui czytamy jak gi:
guitarra [gitarra]
Gdy nad u znajdą się dwie kropki, czytamy u a więc:
güisqui [głiski]

H
Litera h jest niema, nie czytamy jej:
hotel [otel]
almohada [almoada]
Jedyny wyjątek w którym litera h ma wpływ na wymowę to ten już wyżej opisany, gdy przed nią pojawia się litera c (ch).

J
Literę tą czytamy zawsze jak polską literę h:
jornada [hornada]
jarra [harra]

L
Literę l gdy występuje pojedynczo, czytamy tak jak w języku polskim . Gdy mamy podwójne l czytamy te litery jak polskie j, jeśli chodzi o Ameryki, wymowa może się bardzo różnić:
lleno [jeno] lub [zieno, dzieno, sieno]
caballo [kabajo] lub [kabazio/kabadzio/kabasio]

Ñ
Literę tą wymawiamy jak polskie ni:
niña [ninia]
España [espania]

Q
Po literze q mogą następnymi literami mogą być jedynie ui lub ue. W przypadku que czytamy jak ke: queso [keso]
W przypadku qui czytamy jak ki: quiosco [kiosko]

V
Kolejną literą jest v, v czytamy jak b:
vampiro [bampiro]
vago [bago]

W
Litera ta występuje rzadko, głównie w wyrazach pochodzenia angielskiego. Jej wymowa jest różna, często wymawiana tak samo jak b czy.

X
Equis to litera którą czytamy zwyczajnie: texto [texto]. Przed spółgłoskami również jest możliwa wymowa jako s [testo].
W wyrazach México, mexicano, mexicana wymawiamy x jak polskie h.

Y
Literę tę czytamy zawsze jak polskie j lub hiszpanskie ll:
yerno [jerno]

Z
Wymowa tej litery jest taka sama jak litery c gdy po niej idzie e lub i. Również różni się wymowa hiszpańska (sepleniąca) z amerykanską (jak polskie s)

Zorro [θorro] lub sorro.

wtorek, 4 marca 2014

No tener pelos en la lengua

Co niby ma znaczyć "no tener pelos en la lengua"? Nie mieć włosów na języku? Na pierwszy rzut oka to wyrażenie idiomatyczne wydaje się nie mieć sensu (częste wrażenie po usłyszeniu wielu idiomów, nieważne w jakim języku by nie były). Idiom ten oznacza "gadać bez ogródek". 
Wyobraźcie sobie że macie włos na języku- przeszkadza, prawda? W takiej sytuacji przerywacie rozmowę i jedyna rzecz o której myślicie to pozbycie się tego włosa. Pozbycie się włosa teoretycznie umożliwia Wam swobodne wypowiedzenie tego co myślicie. Teoretycznie, bo najczęściej problemy innej natury utrudniają nam swobodne wypowiedzenie tego co byśmy chcieli...