wtorek, 29 lipca 2014

Zaimki dopełnienia dalszego i bliższego- zastosowanie i ćwiczenia

Użycie zaimków dopełnienia bliższego i dalszego jest rzeczą niezbędną aby nasz hiszpański brzmiał naturalnie. Zapraszam do lektrury i zrobienia ćwiczeń.

FORMY


Zaimki dopełnienia dalszego (komu? Czemu?)
Zaimki dopełnienia bliższego (kogo? co?)
1 os. liczby pojedynczej
me (mi)
me (mnie)
2 os. liczby pojedynczej
te (tobie)
te (ciebie)
3 os. liczby pojedynczej
le/[se] (jemu/ jej, panu/ pani)
lo/[le] (go), la (ją)
1 os. liczby mnogiej
nos (nam)
nos (nas)
2 os. liczby mnogiej
os (wam)
os (was)
3 os. liczby mnogiej
les (im, państwu)
los (ich), las (je)

ZASTOSOWANIE

ZAIMKI DOPEŁNIENIA DALSZEGO
Odpowiadają na pytania komu/czemu?
Le doy el dinero. Daję mu/jej pieniądze.
Te doy mi palabra. Daję ci moje słowo

ZAIMKI DOPEŁNIENIA BLIŻSZEGO
Odpowiadają na pytania kogo/co?
La veo. Widzę ją.
Te quiero mucho. Bardzo cię kocham.

ZASADY UŻYCIA

MIEJSCE W ZDANIU
Oba typy zaimków najczęściej stosujemy przed czasownikiem, bez względu czy jest to czas przyszły, przeszły czy teraźniejszy:
Os veo. Widzę was.
Os veré. Zobaczę was.
Os he visto. Widziałem was.

Są trzy wyjątki w których zaimki te nie występują lub niekoniecznie występują przed czasownikiem. Są to:

Imperativo afirmativo (zawsze 'doklejamy' zaimki do czasownika w formie rozkazującej):
Dámelo. Daj mi to.
Cómpramela. Kup mi ją.

Gerundio (w tym przypadku możliwe są dwa rozwiązania):
Te estoy diciendo. Mówię ci.
Estoy diciéndote. Mówię ci.

Infinitivo (możliwe dwa rozwiązania):
No la quiero ver. Nie chcę jej widzieć.
No quiero verla. Nie chcę jej widzieć.

KOLEJNOŚĆ ZAIMKÓW WZGLĘDEM SIEBIE 
Jeżeli w jednym zdaniu występują oba typy zaimków, pierwszym w kolejności będzie zaimek dopełnienia dalszego (komu/czemu?), drugi w kolejności będzie zaimek dopełnienia bliższego (kogo/co?):
Te la doy. Daję ci ją.
Estoy diciéndotelo. Mówię ci to.
No quiero enseñártelo. Nie chcę pokazać ci go.
No me lo digas. Nie mów mi tego.

INNE ZASADY
W zdaniach w których pojawia się dopełnienie dalsze wyrażone rzeczownikiem nadal musimy używać również zaimka dopełnienia dalszego:
Le doy el dinero. Daję mu pieniądze.
Le doy el dinero a Manuel. Daję pieniądze Manuelowi. 
W powyższym przykładzie pomimo tego że pojawiło się imię osoby której pieniądze są dawane, nadal musimy używać zaimka 'le'. Z punktu widzenia polskiej gramatyki jest to nielogiczne, musimy się jednak stosować do tej zasady:
 Le gusta su nuevo trabajo. Podoba się jej nowa praca.
A María le gusta su nuevo trabajo. Marii podoba się nowa praca.


W trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej zaimków dopełnienia dalszego dochodzi do zamiany z 'le' na 'se' jeśli w jednym zdaniu pojawią się zaimki dopełnienia dalszego i dopełnienia bliższego (oba zaimki muszą być w trzeciej osobie):
Le digo. Mówię mu/jej.
Lo digo. Mówię to.
Se lo digo. Mówię mu/jej to.

La preparo. Przygotowuję ją.
Se la preparo. Przygotowuję mu/jej ją.


Zaimek dopełnienia bliższego w formie trzeciej osoby liczby pojedynczej rodzaju męskiego w niektórych częściach Hiszpanii przybiera formę 'le' w przypadku gdy odnosi się do osoby:
Veo a Juan. Lo/le veo. Widzę Juana. Widzę go.
Veo el coche. Lo veo. (w przypadku gdy dopełnieniem bliższym jest rzecz, możemy użyć jedynie formy lo).

Zaimek lo również może znaczyć w zdaniu 'to', używamy go również gdy odnosimy się nie do konkretnego rzeczownika ale do pomysłu, konkretnej sprawy, problemu:
Tienes que hacerlo. Musisz to zrobić.
No estoy seguro. Voy a pensarlo. Nie jestem pewien. Przemyślę to.

DOPEŁNIENIE BLIŻSZE + ZAIMKI ZWROTNE
W zdaniach w których używane są zaimki dopełnienia bliższego mogą pojawić się również zaimki zwrotne. W tym przypadku pierwszeństwo ma zaimek zwrotny (me,te,se,nos,os,se):
Ponte el abrigo. Załóż sobie płaszcz.
Póntelo. Załóż sobie go.

AKCENT GRAFICZNY
Akcent graficzny musi pojawić się w przypadku gdy po dodaniu do bezokolicznika, gerundio lub formy rozkazującej akcent miałby przejść na inną sylabę.
Przypomnę że akcent słowny pada na ostatnią sylabę jeśli słowo kończy się na spółgłoskę (z wyłączeniem spółgłosek 's' i 'n'). Jeśli zaś słowo kończy się na samogłoskę lub spółgłoskę 'n' lub 's', akcent będzie padał na przedostatnią sylabę.
Pamiętajmy że nie możemy postawić akcentu graficznego nad dołączonym do czasownika zaimkiem.

Da. (daj)
Dame. (daj mi) nie używamy akcentu graficznego ponieważ pomimo dodania nowej sylaby do słowa, według zasad akcentowania nadal podkreślamy przedostatnią sylabę gdyż słowo kończy się na samogłoskę.
Dámelo. (daj mi to) w tym przypadku musimy zaznaczyć.

Compra. (kup)
Cómprala. (kup ją) Musimy zaznaczyć akcent. Gdybyśmy tego nie zrobili akcent przeszedłby na przedostatnią sylabę nowego tworu 'comprala'. Zasada zaś mówi że pomimo dodania zaimków (zwrotnych, dopełnienia dalszego czy dopełnienia bliższego) akcent nie przemieści się ani na jedną z nowych sylab (zaimków) ani na inną sylabę formy bezokolicznika, gerundio czy imperativo.
Cómpramela. (kup mi ją) Pomimo dodania kolejnego zaimka nadal pierwsza sylaba jest akcentowana.

Necesito comprar. (potrzebuję kupować)
Necesito comprarla. (Potrzebują kupić ją) nie zaznaczamy akcentu graficznego ponieważ 'comprarla' kończy się na samogłoskę więc bez zaznaczania akcentu wymawiamy silniej ostatnią sylabę czasownika comprar
Necesito comprártela. (Potrzebuję ci ją kupić) Tym razem akcent musi zostać zaznaczony nad ostatnią sylabą czasownika 'comprar' ponieważ w przeciwnym wypadku akcent przeszedłby na zaimek 'te'.

ĆWICZENIA

I Przepisz zdania zastępując rzeczowniki zaimkami dopełnienia bliższego:
1. Veo la tele. 
2. ¿Tienes mi libro? 
3. Puedo pelar las manzanas. 
4. Quiero conocer a mis vecinos. 
5. Necesito lavar mis calzoncillos. 
6. Te traigo el libro. 
7. ¿Por qué has comprado este vestido? 
8. Compro las patatas.

II Uzupełnij zdania odpowiednim zaimkiem:
1. ¿Puedes cocer las zanahorias?
Sí, ………….. cuezco.

2. ¿Conoces a mis vecinos?
Sí, …………………. Conozco.

¿Puedes ayudarnos con estas maletas?
No hay problema, …………………… ayudo ahora mismo.

III Przekształć zdania zastępując rzeczowniki odpowiednim zaimkiem:
1. ¿Puedes comprar el ordenador?
2. No quiero ver a tus amigos.
3. Necesito este bolígrafo.
4. Estoy escuchando la radio
5. Dame el móvil.
6. Necesito arreglar mi coche.
7. Quiero darte mis apuntes.
8. Prefiero que me leas el libro.
9. No voy a comprarte el libro.

IV Popraw błędy w zdaniach w których jest to potrzebne:
1. No ayudas me.
2. No me gustan tus bromas.
3. No necesito tu ordenador. Puedes usarle ahora.
4. ¡Qué rico está este jamón! Pruebalos.

V Zaznacz akcent fraficzny jeśli to konieczne:
1. No quiero darlo.
2. Estoy cantandola.
3. Te pido.
4. Dimelo.
5. No pienso entregartela.
6. Si quieres, puedo devolvertelo.

Odpowiedzi:

I 1.La veo. 2.¿Lo tienes? 3.Puedo pelarlas. 4.Quiero conocerlos. 5.Necesito lavarlos. 6.Te lo traigo. 7.¿Por qué lo has comprado? 8.Las compro.

II 1.las; 2.los; 3.os

III 1.¿Puedes comprarlo? 2.No quiero verlos. 3.Lo necesito. 4.La estoy escuchando./Estoy escuchádola. 5.Dámelo  6.Necesito arreglarlo. 7.Quiero dártelos. 8.Prefiero que me lo leas.  9.No voy a comprártelo.

IV 1.No me ayudas. 2.Poprawne. 3.Puedes usarlo ahora. 4.Pruébalo.

V 1.Poprawne. 2.Estoy cantándola. 3.Poprawne. 4.Dímelo. 5.No pienso entregártela. 6.Si quieres, puedo devolvértelo.

środa, 23 lipca 2014

Por i para

Przyimki para i por są często mylone. Dlaczego? Nie za bardzo już pamiętam, możecie mi przypomnieć J Postaram się jednak zaradzić żeby i Wam obce stały się problemy związane z użyciem tych dwóch przyimków.

PARA

1. Odpowiada polskiemu przyimkowi dla:
Estas flores son para ti. Te kwiaty są dla ciebie.
Para Juan es algo imposible. To jest dla Juana niemożliwe.

2. W zdaniach wyrażających zamiar lub cel odpowiada polskiemu aby lub żeby:
Estudio para poder entender mejor. Uczę się żeby lepiej rozumieć.
Trabajo para vivir. Pracuję żeby żyć.
Necesito  un armario para mi ropa. Potrzebuję szafy na moje ubrania.

3. Mówi o czasie na który coś przygotowujemy lub planujemy:
Necesito estas fotos para el lunes. Potrzebuję tych zdjęć na poniedziałek.

4. Mówi o miejscu w kierunku którego idziemy/ jedziemy:
Este tren va para Madrid. Ten pociąg jedzie do Madrytu.

5. Para służy wyrażaniu opinii:
Para ella esto es un éxito. Dla niej to jest sukces.

6. Mówi o pojemności i przeznaczeniu:
Esta habitación es para tus padres. To jest pokój dla twoich rodziców.
Este estadio es para dos mil espectadores. Ten stadion jest  dla dwóch tysięcy widzów.

POR

1. Używamy por w stronie biernej by wskazać wykonawcę czynności:
Fue asesinado por sus suegros. Został zamordowany przez swoich teściów.

2. Oznacza przyczynę:
Me echaron del trabajo por mi pereza. Wyrzucili mnie z pracy za moje lenistwo.

3. Mówi o przybliżonej lokalizacji:
Ellos están por aquí. Oni są gdzieś tutaj.

4. Występuje we wszelkich przelicznikach:
100 kilómetros por hora. 100 kilometrów na godzinę.
Juan gana 9 euros por hora. Juan zarabia 9 euro na godzinę.

5. Por to również podzielnik:
Nueve por tres igual tres. Dziewięć przez trzy to trzy.

6. Zastąpienie jednej osoby drugą:
Lo hago por ti. Robię to za ciebie.

7. Miejsce przez które ktoś lub coś wchodzi, wychodzi, przejeżdża:
Entra por la ventana. Wejdź przez okno.
El río pasa por la ciudad. Rzeka przepływa przez miasto.

ĆWICZENIA:
1. Voy a la panadería ………………….. comprar el pan.
2. Teresa estudia mucho ……………………… obtener buenas notas.
3. ¿Te gusta? Es …………………………….. ti.
4. La han detenido ………………………………….. no observar las reglas.
5. No lo hemos hecho ………………………………… su culpa.
6. Diez ………………………….. cinco igual dos.

7. Tengo un libro ……………………………………. Pablo.

ODPOWIEDZI:
1. para; 2. para; 3. para; 4. por; 5. por; 6. por; 7. para

wtorek, 15 lipca 2014

Idiomy z czasownikiem dejar

Czasownik dejar pojawia się w kilku często używanych idiomach. Oto lista najczęściej używanych, aktualnych idiomów:

Dejar a alguien colgado- pozostawić kogoś na lodzie
Dejar algo en el tintero- przemilczeć jakąś sprawę
Dejar campo libre- dać wolną rękę
Dejar a alguien clavado- wprawić kogoś w osłupienie
Dejar algo bien sentado- postawić sprawę jasno
Dejar a alguien con la palabra en la boca- nie dać komuś wypowiedzieć się
Dejar mucho que desear- pozostawiać wiele do życzenia
Dejarse la piel- wychodzić z siebie, dwoić się i troić
Dejarse ver el pelo- pokazać się, pojawić się


Ćwiczenia: wstaw odpowiedni idiom w odpowiedniej formie do zdania. Są dwa idiomy których nie użyjesz:
1. El último disco del artista …………………………………………………. Es peor que el primer disco.
2. Manuela …………………………………………………….. para obtener las mejores notas en toda Universidad.
3. El jefe ya ha dejado ……………………………………………….. que no podemos contar con mejor salario.
4. La profesora no me dejó justificar mi comportamiento. Me dejó …………………………………………………
5. No nos dejes ………………………….. en esta situación. Necesitamos tu ayuda.
6. El autor del libro se deja ……………………………………… pero promete volver a algunos asuntos en su próximo libro.

7. Déjate …………………………………. de vez en cuando que  te echamos de menos.

Odpowiedzi:
1. deja mucho que desear
2. se deja/se ha dejado la piel
3. bien sentado
4. con la palabra en la boca
5. colgados
6. algo en el tintero
7. ver el pelo




piątek, 11 lipca 2014

Ser czy estar? (A1/A2)

Przyjrzyjmy się dwóm czasownikom często mylonym szczególnie przez osoby początkujące. Powodem jest to że czasownik SER jak i ESTAR tłumaczymy na język polski czasownikiem BYĆ. Opanowanie różnic w zastosowaniu tych dwóch czasowników nie powinno być jednak problematyczne po przeczytaniu tego wpisu :)

SER
ESTAR
Tożsamość: narodowość, płeć, imię, nazwisko:
Soy Manuel y soy español. Jestem Manuel, jestem Hiszpanem.

Estar nie mówi o tożsamości
Zawód:
Elena es profesora. Elena jest nauczycielką.
Praca tymczasowa:
Elena está de profesora en Inglaterra. Elena pracuje obecnie jako nauczycielka w Anglii.
Miejsce różnych wydarzeń (spotkań, lekcji, koncertów, debat itd):
El concierto es en el estadio. Koncert jest na stadionie.
Lokalizacja miejsc, ludzi i rzeczy:
La casa está lejos. Dom jest daleko.
Juan está en Madrid. Juan jest w Madrycie.
Pochodzenie:
Mis padres son de Barcelona. Moi rodzice pochodzą z Barcelony.
Este jamón es de España. Ta szynka jest z Hiszpanii.


Estar nie mówi o pochodzeniu
Opis osób, miejsc i rzeczy:
Ana es muy guapa. Ana jest bardzo ładna.
Cristina es nerviosa. Cristina jest nerwowa.
Diego es alegre. Diego jest wesoły.
Mi ciudad es muy bonita. Moje miasto jest piękne.
Tus hermanas son muy listas. Twoje siostry są bardzo bystre.
Opis nastrojów i stanów przejściowych:
Ana está guapa con su nuevo vestido. Ana ładnie wygląda w nowej sukience.
Cristina está nerviosa. Cristina jest zdenerwowana.
Diego está alegre. Diego jest wesoły (w tej chwili).
La cocina está sucia. Kuchnia jest brudna.

Ser nie mówi o stanie cywilnym.
Stan cywilny:
Estoy casado. Jestem żonaty.
Ellos están divorciados. Oni są rozwiedzeni.


Ser nie łączy się z gerundio.
Czasownik estar poprzedza gerundio aby mówić o czynności która odbywa się w momencie mówienia:
Los niños están jugando en el jardín. Dzieci bawią się w ogrodzie.
Godzina, data:
Ya son las seis. Już jest szósta.
Hoy es lunes. Dzisiaj jest poniedziałek.

Estar nie mówi o godzinie.
Estar może mówić o dacie ale jedynie w przypadku zastosowania liczby mnogiej tego czasownika: 
Estamos a 6 de enero. Mamy dzisiaj 6 stycznia.

Ćwiczenia

1. Pablo ……………………………………. en el hospital porque ………………………………… enfermo.
2. Carlos …………………….. de Sevilla pero actualmente vive en Madrid. Allí ………………………. de camarero.
3. ¿Tus padres todavía ………………………………….. en la oficina?
4. Siempre …………………………………. muy estresado antes de un examen.
5. Hoy Juan no sale. Dice que ………………………………… de mal humor.
6. Mis padres …………………….. muy sociables y tolerantes.
7. Mi casa no …………………. muy grande.
8. Normalmente me gusta tu casa, …………………….. bonita pero hoy ………………………….. desordenada y muy sucia.
9. Me llamo Enrique Valbuena y …………………………… su jefe.
10. Hoy Paula …………………………… muy amable pero normalmente no es así.

11. ¿Dónde ……………………………. Mis gafas?

Odpowiedzi

1. Está, está 2. es, está 3. están 4. estoy 5. está 6. son 7. es 8. es, está; 9. soy; 10. está; 11. están

wtorek, 8 lipca 2014

Pretérito perfecto de subjuntivo- zastosowanie i ćwiczenia (B1/B2)

Czas Pretérito perfecto de subjuntivo mówi o czynności przeszłej mającej związek teraźniejszością. Stosujemy więc ten czas w tych samych sytuacjach co pretérito perfecto de indicativo z tymże w zdaniu głównym powinny pojawić się wyrażenia typowe dla subjuntivo (es una pena que; es triste que; es raro que; es normal que; es curioso que; tengo esperanza que; ojalá; me parece interesante que; espero que) oraz innych wyrażeń które mówią o zaskoczeniu, radości, żalu, zainteresowaniu, zdumieniu i innych odczuciach z pominięciem pewności.
Pretérito perfecto de subjuntivo najczęściej jest wprowadzony przez czas teraźniejszy trybu oznajmującego (presente de indicativo):

Es una pena que las vacaciones se hayan acabado. To szkoda że wakacje się skończyły.
Tengo esperanza que haya aprobado el examen. Mam nadzieję że zdał egzamin.
Es raro que hayan salido tan pronto. To dziwne że wyszli tak wcześnie.

Forma czasownika składa się z dwóch członów: czasownika haber odmienionego w presente de subjuntivo oraz imiesłowu biernego (tej samej formy która towarzyszy czasownikowi posiłkowemu haber w innych czasach złożonych jak chociażby pretérito perfecto de indicativo):
yo
haya

apagado
bebido
vivido
hayas
él/ella
haya
nosotros
hayamos
vosotros
hayáis
ellos/ellas
hayan

Zauważmy że pretérito perfecto de subjuntivo różni się od pretérito perfecto de indicativo jedynie dołączeniem oceny czynności która się wydarzyła:
Tus padres ya van venido. Twoi rodzice już przyjechali. (indicativo)
Es una pena que tus padres ya hayan venido. Szkoda że twoi rodzice już przyjechali. (subjuntivo)

ĆWICZENIA

Uzupełnij czasem perfecto de subjuntivo lub presente de subjuntivo:
1. Quiero que ………………………… (tú, venir) mañana.
2. Necesito que me ………………………………… (ellos, ayudar).
3. Me alegro de que ……………………………...... (tú, ganar). Es un gran éxito.
4. Que bien que el trabajo ya ………………………………. (terminar). Estoy cansadísimo.
5. Es muy extraño que no nos ………………………………… (ellos,llamar). Ayer me dijeron que lo harían.
6. Es increíble que ………………………………………. (ellas, poder) venir sin entradas. ¡Qué suerte!
7. Ojalá nos ………………………………………. (ella, entregar) el dinero. Nos hace falta.
8. Espero que …………………………………. (tú ir) conmigo. Necesito tu ayuda.
9. Es raro que todavía no …………………………………. (vosotros, vender) este coche.
10. Os pido que no me ………………………………….. (decir) estas cosas.

ODPOWIEDZI:

1. vengas; 2. ayuden; 3. hayas ganado; 4 haya terminado; 5. hayan llamado; 6. hayan podido; 7. entregue; 8. vayas; 9. hayan vendido; 10. digáis

Zobacz również: