piątek, 30 maja 2014

Jak mówić o obowiązku? (tener que, hay que, deber)

Język hiszpański oferuje nam kilka możliwości aby mówić o obowiązkach. Jednym z ważniejszych sposobów jest konstrukcja tener que + infinitivo którą tłumaczymy jako musieć coś zrobić:
Czasownik tener musi być odmieniony w jakiejś osobie. Pomiędzy nim a bezokolicznikiem, który mówi jaką czynność musimy wykonać, wstawiamy que:
Tengo que trabajar. Muszę pracować.
Tienes que trabajar. Musisz pracować.
Tiene que trabajar. (On/Ona/Pan/Pani) Musi pracować.
Tenemos que trabajar. Musimy pracować.
Tenéis que trabajar. Musicie pracować.
Tienen que trabajar. Muszą pracować. (oni/one)

Kolejną możliwością jest użycie czasownika deber. Jest to łagodniejsze określenie i tłumaczylibyśmy je jako ‘mieć powinność’ (czujemy że powinniśmy coś zrobić ale nie jest to tak silny przymus jak w przypadku tener que):
Debo estudiar. Powinienem się uczyć.
Debes estudiar. Powinieneś się uczyć.
Debe estudiar. Powinien/Powinna się uczyć.
Deber jest czasownikiem regularnie odmieniającym się dlatego poprzestałem na odmianie liczby pojedynczej, resztę odmiany mam nadzieję że znacie.

Ostatnią strukturą z tych najczęściej używanych jest hay que + infinitivo. W tym przypadku nasze słowa nie są kierowane do konkretnej osoby ale do ogółu. Konstrukcja ta jest używana w komunikatach publicznych i instrukcjach:
Hay que estudiar. Należy się uczyć.
Hay que trabajar. Należy pracować.
Forma hay jest nieodmienna, zresztą nie byłoby potrzeby żeby ją odmieniać skoro konstrukcja hay que + infinitivo nie mówi o nikim konkretnym.

Polecamy również:

sobota, 17 maja 2014

Gerundio z zaimkami zwrotnymi

Gerundio, opisane tutaj, jest jedną z niewielu form czasownikowych do których możemy dołączyć różne zaimki. Wśród zaimków które mogą zostać dołączone do gerundio są zaimki zwrotne (pronombres reflexivos). 

Zaimki zwrotne to te zaimki które towarzyszą czasownikom zwrotnym. Przykładowym czasownikiem zwrotnym jest czasownik llamarse (nazywać się). Przypomnijmy sobie odmianę w czasie teraźniejszym:

me llamo 
te llamas
se llama
nos llamamos
os llamáis
se llaman

Tak samo jak zaimki zwrotne muszą towarzyszyć czasownikom zwrotnym w odmianie czasu teraźniejszego i każdego innego, muszą być obecne również gdy czasownik przybiera formę gerundio. W tym przypadku mamy dwie możliwości postępowania:

-zaimek zwrotny stawiamy przed czasownikiem estar który występuje przed gerundio gdy mówimy o czynności która dzieje się w chwili mówienia:

Marina se está lavando. Marina się myje.
Nos estamos bañando. Kąpiemy się.

-drugie rozwiązanie to dołączenie zaimka do formy gerundio:

Marina está lavándose. Marina się myje.
Estamos bañándonos. Kąpiemy się.

Zauważ że gdy zaimek jest przyłączony do gerundio musimy zaznaczyć akcent graficzny nad samogłoską znajdującą się w przedostatniej sylabie formy gerundio tak aby wymowa słowa była taka sama jak przed przyłączeniem zaimka (w przykładach akcentowana sylaba jest dodatkowo zaznaczona):

la-van-do:

estoy lavándome myję się
estás lavándote myjesz się 
está lavándose myje się 
estamos lavándonos myjemy się 
estáis lavándoos myjecie się 

están lavándose myją się

piątek, 16 maja 2014

Gerundio: zastosowanie i ćwiczenia

ZASTOSOWANIE


Gerundio to forma czasownika odpowiadająca angielskiej formie gerund i tak samo jak jej angielski odpowiednik stosowana jest:

1. Aby mówić o czynnościach które dzieją się w chwili mówienia. W tym przypadku oprócz gerundio potrzebujemy czasownika estar:

Estamos hablando. Rozmawiamy (w tej chwili).
Pedro está bebiendo. Pedro pije (w tej chwili).
Zauważ że forma gerundio jest nieodmienna, identyczna dla wszystkich osób. Odmieniamy jedynie czasownik estar:

Estoy hablando rozmawiam
Estás hablando rozmawiasz
Está hablando rozmawia
Estamos hablando rozmawiamy
Estáis hablando rozmawiacie
Están hablando rozmawiają

2. Gerundio używamy również w funkcji odpowiadającej polskiemu imiesłowowi czynnemu:

Viviendo en Nueva York tienes oportunidad de encontrar a  estrellas del cine.
Mieszkając w Nowym Jorku masz szansę spotkać gwiazdy kina.

3 . Gerundio poprzedzone czasownikiem seguir mówi o kontynuacji czynności rozpoczętej wcześniej:

Seguimos hablando con Javier. Nadal rozmawiamy z Javierem.
Sigo trabajando. Nadal pracuję.
¿Sigues leyendo el libro? Czy nadal czytasz książkę?
Siguen estudiando para el examen. Wciąż się uczą do egzaminu.

4 . Gerundio może też wyrażać czynność która niekoniecznie dzieje się w chwili obecnej ale nas irytuje:
Marisol siempre está mintiendo. Marisol zawsze kłamie.

JAK STWORZYĆ?


Aby stworzyć formę gerundio musimy od czasownika zakończonego na AR odjąć tę właśnie końcówkę i dodać –ando:
andarandando
tirartirando
pagarpagando

W przypadku czasowników których bezokoliczniki zakończone są na -er lub -ir, również pozbywamy się właśnie tych dwuliterowych końcówek zastępując je końcówką –iendo:
beberbebiendo
comercomiendo
vivirviviendo

Jest kilka czasowników które mają nieregularną formę gerundio,.

e→i
decirdiciendo
mentirmintiendo
pedirpidiendo
repetirrepitiendo
sentirsintiendo
vestir  → vistiendo

o→u

dormirdurmiendo
morirmuriendo

i→y (nieregularność tą będą miały wszystkie czasowniki w bezokoliczniku kończące się na –aer lub -uir)

caercayendo
construirconstruyendo
destruirdestruyendo
iryendo
leerleyendo
traertrayendo


ĆWICZENIA


1 . Wstaw formy gerundio:

Decir
poner
comer
cenar
dar
ser
disfrutar
estudiar

2 . Wstaw estar + gerundio w zdania:
Manuela ………………………………………………… (hablar) por teléono.
Pablo ……………………………………………….. (pescar).
Mario y Jaime …………………………………………. (jugar) al. fútbol.
Mis padres ……………………………………………. (usar) el ordenador.
Su hermana ………………………………………….. (correr).
¿Qué ………………………………………………. (hacer, tú)?

ODPOWIEDZI


1 . diciendo, poniendo, comiendo, cenando, dando, siendo, disfrutando, estudiando
2 . está hablando; está pescando; están jugando; están usando; está corriendo; estás haciendo